Nagłe pogorszenie: nie przypisuj wszystkiego otępieniu

Nagła zmiana to sygnał do działania

Choroba Alzheimera zwykle postępuje stopniowo. Jeśli osoba w ciągu godzin lub krótkiego czasu staje się wyraźnie bardziej zdezorientowana, senna, niespokojna albo trudno nawiązać z nią kontakt, nie zakładaj, że to po prostu kolejny etap choroby. Nagłe splątanie wymaga pilnej pomocy medycznej.

Przyczyny mogą być różne, między innymi infekcja, problem metaboliczny, uraz, działanie leku lub udar. Nie należy wybierać jednej przyczyny na podstawie poradnika. Nawet u osoby z rozpoznanym otępieniem nowe objawy trzeba ocenić w ich własnym kontekście.

Kiedy dzwonić pod 112 lub 999

Wezwij pilną pomoc przy nagłym splątaniu, utracie przytomności, ciężkiej duszności, objawach udaru lub innym bezpośrednim zagrożeniu. Nie czekaj na odpowiedź e-mail z przychodni ani na termin rutynowej konsultacji.

• Nowa asymetria twarzy lub osłabienie kończyny, zwłaszcza po jednej stronie.
• Nagłe trudności z mówieniem albo rozumieniem mowy.
• Gwałtowna dezorientacja lub istotne zaburzenie świadomości.
• Ciężka duszność, zadławienie albo utrata przytomności.
• Bezpośrednie ryzyko zranienia siebie lub innej osoby.

Co powiedzieć dyspozytorowi

Najpierw podaj dokładne miejsce i krótko opisz, co się stało. Powiedz, że osoba ma rozpoznane otępienie, ale wskaż, czym obecny stan różni się od zwykłego. Bardzo ważny jest czas początku objawów albo ostatni moment, kiedy funkcjonowała jak zazwyczaj.

Odpowiadaj na pytania i wykonuj polecenia. Nie rozłączaj się, dopóki dyspozytor nie zakończy rozmowy. Jeśli możesz zrobić to bez opóźniania pomocy, przygotuj listę leków, informację o alergiach i dokumenty z istotnymi rozpoznaniami.

• Co jest nowe i kiedy się zaczęło?
• Czy osoba jest przytomna i oddycha?
• Czy doszło do upadku lub urazu głowy?
• Jakie leki przyjmuje, w tym leki przeciwkrzepliwe?
• Jak dotrzeć do mieszkania i kto może otworzyć drzwi?

Do przyjazdu pomocy

Zostań przy osobie, jeśli jest to bezpieczne, i ogranicz niepotrzebne bodźce. Mów prostymi zdaniami, przedstaw się i spokojnie przypominaj, gdzie jesteście. Nie zadawaj serii pytań sprawdzających pamięć.

Nie podawaj dodatkowego leku uspokajającego na własną rękę. Przy zaburzonej świadomości lub podejrzeniu udaru nie podawaj jedzenia ani picia. W sprawie dalszego postępowania kieruj się instrukcjami dyspozytora. Zabezpiecz otoczenie przed upadkiem, nie stosując siłowego unieruchamiania.

Także mniejsze zmiany warto przekazać lekarzowi

Utrzymujący się spadek apetytu, ból, zaparcie, zmiana oddawania moczu, nawracające upadki lub pogorszenie snu wymagają omówienia. Pilność zależy od nasilenia i towarzyszących objawów. Jeśli stan jest nagły lub ciężki, wybierz pomoc pilną zamiast czekać na planowy termin.

Krótka notatka o wcześniejszym funkcjonowaniu pomaga później ocenić powrót do zdrowia. Nie przepisuj do niej tylko słowa „demencja”. Zapis „zwykle rozmawia i samodzielnie je, dziś prawie nie odpowiada” jasno pokazuje znaczenie zmiany.

Dokumenty nie mogą opóźnić wezwania pomocy

Najpierw wezwij pomoc i wykonuj instrukcje dyspozytora. Poszukiwanie dokumentów, listy leków lub upoważnienia nie może opóźniać telefonu. Jeśli jest druga osoba, może równolegle przygotować informacje i ułatwić ratownikom wejście. Gdy jesteś sam, powiedz dyspozytorowi, czego nie możesz w danej chwili sprawdzić.